Dr. Sieger Leenstra, neurochirurg in het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg, is benoemd tot bijzonder hoogleraar met de leeropdracht ‘Experimentele neurochirurgische oncologie’. Hij gaat onderzoek doen naar betere therapieën voor patiënten met een primaire hersentumor. Leenstra heeft bij het Erasmus MC een leerstoel aanvaard met het uitspreken van een oratie getiteld ‘Tussen denken en doen’.

Jaarlijks sterven in Nederland ongeveer 800 mensen aan een primaire hersentumor. Ondanks dat dit één van de ernstigste kankersoorten is, wordt er relatief weinig onderzoek naar gedaan.
Het onderzoek van dr. Leenstra moet resulteren in een langere levensverwachting en in een betere levenskwaliteit voor mensen met een primaire hersentumor. Dit zijn tumoren die in het hersenweefsel zelf zijn ontstaan. Deze tumoren zijn om meerdere redenen heel moeilijk te behandelen. Momenteel hebben patiënten boven de zestig jaar met een dergelijke tumor een levensverwachting van gemiddeld negen maanden. Patiënten onder de veertig jaar hebben een levensverwachting van anderhalf tot twee jaar, ondanks de best mogelijke behandeling. Onderzoek is noodzakelijk om hierin verbetering te brengen.

Forse stap vooruit

Dr. Leenstra vindt multidisciplinaire samenwerking in neuro-oncologisch onderzoek een van de belangrijkste voorwaarden voor het bereiken van wezenlijke vooruitgang: “Het instellen van de leerstoel is een forse stap vooruit, omdat hiermee voor het eerst een leerstoel vanuit de neurochirurgie aan het onderzoeksveld in de neuro- oncologie is toegevoegd.”
De technische mogelijkheden om tumorcellen te onderzoeken zijn enorm toegenomen. Daardoor is er veel meer kennis over wat er mis is in deze cellen. Het gevolg is echter wel dat binnen biomedisch onderzoek allerlei subspecialisaties zijn ontstaan. ”Het is lastig maar ook een uitdaging om uit die enorme hoeveelheid onderzoeken nou precies die informatie te krijgen die zorgt voor betere therapieën voor mensen met een primaire hersentumor”, stelt dr. Leenstra.
Bij zijn onderzoek werken de neurochirurgische afdelingen van het St. Elisabeth Ziekenhuis en Erasmus MC nauw samen. Het Tilburgse ziekenhuis gaat ongeveer één tot drie tumorweefsels per week gaat leveren aan het onderzoekslaboratorium in Rotterdam. Leenstra: “ Om goed onderzoek te kunnen doen, is het erg belangrijk dat we met vers tumorweefsel werken. Dat betekent dat weefsel na aankomst in heel korte tijd moet worden verwerkt, waarna het snel moet worden behandeld met de experimentele therapie.”

Kruisbestuiving

Dr. Leenstra wil vooral de nieuwe biologische inzichten uit de oncologie, medische biologie en moleculaire biologie op de best mogelijke manier gaan toepassen bij de groep patiënten met deze levensbedreigende tumoren. Om dat te kunnen doen is het nodig om de genetische veranderingen in, en het ontregelen van, de kankercellen steeds verder te analyseren. Als duidelijk is welke mechanismen het meest belangrijk zijn in dit proces, kunnen daar nieuwe behandelingen op afgestemd worden. Tegelijkertijd wordt onderzoek gedaan naar nieuwe beschikbare middelen om de tumor te behandelen. Leenstra: “We doen dit gelijktijdig, want uiteraard is kruisbestuiving hierbij heel belangrijk.”

Sieger Leenstra studeerde van 1977 tot 1985 geneeskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij behaalde in 1994 een doctoraat aan de Universiteit van Amsterdam, met het proefschrift ‘Biologie van glioma’. Leenstra werkt sinds 1996 als neurochirurg. Hij is sinds vorig jaar professor in de experimentele neuro- oncologie aan het Erasmus MC.