Het Laboratorium Klinische Pathologie Midden-Brabant heeft voor het insturen van de meest voorkomende weefselsoorten protocollen vastgelegd.

U kunt ook kijken in het alfabetisch overzicht van alle in te sturen materialen.

De eventueel niet vermelde weefselsoorten kunnen standaard op gebufferde formaldehyde 4%, pH 7.0 worden ingestuurd.
Bij twijfel of andere vragen kunt u contact opnemen met de betreffende afdeling:

A

abortus

Het abortusweefsel in gebufferde formaldehyde 4% insturen, na uitspoelen van het bloed met behulp van fysiologisch zout.

ascitesvocht

Het materiaal vers insturen in een steriele container, potje of buis (vermijd elk contact met formaldehyde!). Geadviseerde inzendhoeveelheid: 25 mililiter. Als minder materiaal beschikbaar is, dit in totaal insturen.
Stuur het ascitesvocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

appendix

De appendix in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

arteria temporalis

Het biopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.
Als immuunfluorescentieonderzoek is gewenst dan het biopt op fysiologisch zout bewaren en direct naar het laboratorium brengen.

B

baarmoederhalsuitstrijk

Het baarmoederhalsuitstrijkmateriaal insturen samen met één van de daarvoor bestemde formulieren:

1. Wit formulier voor indicatieve cytologie, ook bij vervolgdiagnostiek naar aanleiding van diagnose bevolkingsonderzoek.
2. Formulier voor bevolkingsonderzoek; het betreft uitsluitend patiënten die een oproep van de screeningsorganisatie hebben ontvangen.

Zowel de persoonsgegevens als klinische gegevens zo volledig mogelijk invullen. Als een patiëntnummer bekend is dit ook noteren.

Het uitstrijkmateriaal wordt overgebracht in een Thin- Prep container t.b.v. de dunne laag cytologie.

• Na het uitstrijken met de cervexbrush, het materiaal aan het borsteltje in de preservatievloeistof plaatsen.
• Maak de cellen los van het borsteltje door het stevig losstampen op de bodem van het potje.
• Verwijder het borsteltje (niet meeleveren!)
  De cellen worden direct gepreserveerd en kunnen lang (2-3 weken) op kamertemperatuur worden bewaard.
• Vermeld op het potje (met balpen) de naam en geboortedatum van de patiënt.
• Plak geen andere etiketten op het potje.

BAL- onderzoek (broncho alveolaire lavage)

Het BAL- onderzoek wordt op aanvraag uitgevoerd. Klik hier voor meer informatie

beenamputatie

Het been goed verpakt, in celstof met daaromheen een plastic zak, op de dag van amputatie insturen.
Duidelijk vermelden of het been voor pathologisch onderzoek is of voor afvoeren via specifiek ziekenhuisafval.
In het weekend bestaat de mogelijkheid om het been in de koelcel van het mortuarium te bewaren. Hecht het aanvraagformulier duidelijk op het pakket.

beenmerg

Beenmerg moet altijd in combinatie met perifeer bloed worden opgestuurd.

beenmerg:

• Vang 3 mililiter beenmergmateriaal op in een 6 mililiter K2E buis waarin 10,8 mg. K2E
• Meng goed door de buis 10 maal te kantelen
• Noteer de volgende gegevens op de buis:
  aard van het materiaal
  naam
  geboortedatum

perifeer bloed:

• Vang 2 tot 3 mililiter perifeer bloed op in een 3 mililiter K2E buis met 10,8 mg. K2E
• Meng goed door de buis 10 maal te kantelen
• Noteer de volgende gegevens op de buis:
  aard  van het materiaal
  naam
  geboortedatum

Vermeld duidelijk op het aanvraagformulier:
aard van het materiaal
tijdstip van afname
klinische gegevens
aanvrager
zie ook wijze van aanvragen

N.B. Na afname het materiaal binnen 1 uur naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen. Wij verzoeken u hier aan te bellen voor afgifte!

bijschildklieren

Als een vriescoupe is gewenst dit telefonisch één dag van te voren melden via telefoonnummer (013) 539 26 12. Het materiaal direct na afname vers via de buizenpost naar het Laboratorium Klinische Pathologie verzenden of persoonlijk afgeven. Als geen vriescoupe gewenst is, het bijschildkliertje in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

blaasbiopten / T.U.R. blaas

De blaasbiopten of het endoresectiemateriaal in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

blaas (cystectomie)

De blaas op de dag van verwijdering in fysiologisch zout insturen. Als het niet mogelijk is om de blaas op de dag van verwijdering in te sturen, dan de blaas in gebufferde formaldehyde 4% insturen. De blaas eerst openknippen.

blaasspoeling

Het materiaal insturen in een steriele container, potje of buis. Op het aanvraagformulier duidelijk vermelden dat het hier een blaasspoeling betreft.
Geadviseerde inzendhoeveelheid: 25 mililiter. Stuur de blaasspoeling op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

bloed op antilichamen bij paraneoplastisch syndroom

Uitsluitend na overleg met patholoog of de afdeling speciale histologie; dit in verband met de speciale verwerkingstechniek. Vang ongeveer 5 mililiter niet- geheperaniseerd bloed op in een glasbuis. Plaats deze direct na afname in ijs. Breng dit materiaal direct na afname naar het Laboratorium Klinische Pathologie.
Let op: direct is ook direct! Anders is het bloed reeds te ver gestold om nog te kunnen bewerken.

botboring

De botboring in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

bronchiale borstelpreparaten

Van de brush minimaal één ongefixeerde uitstrijk insturen en indien mogelijk twee gefixeerde uitstrijken (gefixeerd met Cyrofix fixatief). Zijn er meer uitstrijken, dan deze eveneens ongefixeerd insturen.
De uitstrijkjes moeten worden gemaakt op glaasjes met matglasrand. Schrijf de naam en geboortedatum van de patiënt met potlood op de matglasrand. Verzend de uitstrijkjes in verzendmapjes. Voor werkwijze uitstrijken en fixeren klik hier.

bronchiaal secreet

Het materiaal vers insturen in een steriele container, potje of buis.
Stuur het bronchiaal secreet op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

buikvocht

Het materiaal vers insturen in een steriele container, potje of buis (vermijd elk contact met formaldehyde!). Geadviseerde inzendhoeveelheid: 25 mililiter. Als minder materiaal beschikbaar is, dit in totaal insturen.
Stuur het buikvocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

C

cervixbiopt

Het cervixbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

colonbiopt

Het colonbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.
Als verdacht voor amyloïdose dit vermelden op aanvraagformulier en diep biopt tot submucosa nemen.

cristapunctie

Zie beenmerg en botboring.

cystevocht (algemeen)

Het materiaal vers insturen in een steriele container, potje of buis (vermijd elk contact met formaldehyde!).
Het materiaal nooit direct uitstrijken, maar in zijn geheel insturen.
Stuur het cystevocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

D

darm

Als de darm op de dag van verwijdering wordt ingezonden, moet deze droog worden ingezonden. 
Als de darm niet op de dag van verwijdering wordt ingestuurd, dan moet de darm langs de vetrand worden opengeknipt. Het darmslijmvlies met koud leidingwater goed schoonspoelen en vervolgens in gebufferde formaldehyde 4% insturen.
INRA-procedure: Het darmslijmvlies indien mogelijk opspelden en droog insturen op de dag van de verwijdering. Anders insturen in gebufferde formaldehyde 4%.

dunne darm biopt

Als enzymhistochemie is gewenst (bijvoorbeeld voor lactasebepaling) het biopt droog, op een filtreerpapiertje bevochtigd met fysiologisch zout, in een klein weefselpotje doen. Vervolgens het potje in een grotere weefselpot met ijsklontjes doen en direct naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen.
Als géén enzymhistochemie is gewenst dan het biopt op een stukje filtreerpapier slepen met villi naar boven. Daarna het biopt met het stukje filtreerpapier in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

E

endocervix/ endometriumcurettage

De curettage in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

endoresectiemateriaal ( TURP)

Het endoresectiemateriaal in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

F

foetus

Foetus jonger dan 24 weken: insturen in gebufferde formaldehyde 4%.
Foetus vanaf 24 weken: insturen met een obductieaanvraag; rechtstreeks naar het mortuarium.
Foetus voor crematie: duidelijk vermelden op aanvraagformulier.

G

galblaas

De galblaas in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

H

halsklierdissectie

De halsklierdissectie op topografieblad direct na verwijdering in een speciale bak droog naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen. Bij het laboratorium zijn nieuwe bakken verkrijgbaar.

hersentumor

Als een vriescoupe is gewenst dan telefonisch overleg met het Laboratorium Klinische Pathologie via telefoonnummer (013) 539 26 12. Zie ook aanvragen van vriescoupes.
Als géén vriescoupe- onderzoek is gewenst, het hersenmateriaal direct vers insturen op fysiologisch zout. Als dit niet mogelijk is, bijvoorbeeld na sluitingstijd, in het weekend of op feestdagen, dan insturen op gebufferde formaldehyde 4%.

Het is noodzakelijk dat hersentumorweefsel steeds in combinatie met een perifeer bloed wordt ingezonden voor eventuele vervolgonderzoeken. Vang hiervoor 3 tot 5 mililiter perifeer bloed op in 6 mililiter K2E buis met 10,8 mg. K2E.
Meng de buis door 10 keer te kantelen. Direct vers insturen. Als dit niet mogelijk is, bloed in koelkast bewaren.

heupkop

De heupkop in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

histo-cytologische punctie onder echogeleide

De histo-cytologische punctie onder echogeleide vindt plaats op de afdeling Radiologie en wordt uitgevoerd door de radioloog. De punctie moet bij de afdeling Radiologie worden aangevraagd. Voorafgaand aan de punctie belt de radiologie naar de afdeling cytologie (toestel 26 16 of 26 18) voor een cytologische controle ter plaatse. Hierbij beoordeelt de analist of er voldoende representatief materiaal is afgenomen. Het punctiemateriaal wordt vervolgens meegenomen naar het Laboratorium Klinische Pathologie voor verdere verwerking. De afdeling cytologie is tot 16.30 uur beschikbaar voor puncties.

huidbiopt

Als immunofluorescentieonderzoek gewenst is, dan het huidbiopt direct droog insturen.
Wanneer geen immunofluorescentieonderzoek gewenst is, het huidbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

huidexcisie

De huidexcisie in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

huidspierfasciebiopt

Uitsluitend na overleg met patholoog of de afdeling speciale histologie (telefoonnummer (013) 539 26 13) in verband met de speciale verwerkingstechniek.
Het spierbiopt na afname droog in een klein weefselpotje doen. Vervolgens het potje in een grotere weefselpot met smeltend ijs (ijsklontjes met wat water toegevoegd) doen.
Het materiaal direct na afname naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen.

hypofyse

Als een vriescoupe gewenst is het weefsel droog insturen na overleg met het Laboratorium Klinische Pathologie.
Wanneer geen vriescoupe is gewenst het weefsel direct vers insturen op fysiologisch zout.
Als direct inzenden niet mogelijk is bijvoorbeeld na sluitingstijd, in het weekend of met feestdagen, dan moet het weefsel in gebufferde formaldehyde 4% worden ingestuurd.

I

J

K

L

leverbiopt

Leverbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

liquor

Liquor insturen in de door het laboratorium ter beschikking gestelde liquorbuizen met opvangmedium ( RPMI). Na afname de buizen zo snel mogelijk insturen. Als dit niet mogelijk is, de liquor in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen. De buizen niet meer in de vriezer plaatsen!
(Geadviseerde minimum inzendhoeveelheid is 5 ml)
De liquorbuizen zijn veerkrijgbaar bij het Laboratorium Klinische Pathologie (telefoonnummer (013) 539 26 16 of (013) 539 26 18) en dienen tot gebruik worden bewaard in de vriezer bij -20 ºC. De houdbaarheidsdatum staat vermeld op het etiket.

long

De long in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

longbiopt

Longbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

lymfklier

Bij verdenking op maligne lymfoom moet de lymfklier direct na afname droog worden ingezonden. Na 15.00 uur telefonisch contact opnemen met de afdeling algemene histologie via telefoonnummer (013) 539 26 12. Buiten laboratoriumtijden inzenden op formaldehyde 4%.
Voor onderzoek betreffende overige afwijkingen de lymfklier inzenden op formaldehyde 4%.

M

maagbiopt

Maagbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

maaginhoud

Gebruik een steriele container/pot. De maaginhoud na afname op dezelfde dag  insturen. Als de maaginhoud niet op de dag van afname ingestuurd kan worden, dan in koelkast bewaren. De volgende dag de maaginhoud insturen.

mamma

Indien een vriescoupe is gewenst, dan telefonisch contact opnemen met het Laboratorium Klinische Pathologie.
Als er geen vriescoupe van de mamma gewenst is, in gebufferde formaldehyde 4% inzenden.

mamma true cut biopt

Het mammabiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

mediastinoscopie biopt

Het materiaal in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

milt

De milt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

myectomie preparaat

Uitsluitend na overleg met patholoog of de afdeling speciale histologie (telefoonnummer (013) 539 26 13) in verband met de speciale verwerkingstechniek.
Na afname de myectomie opspelden, op bijvoorbeeld een houten spatel. Duidelijk de proximale/ distale zijde van het weefsel markeren.
Na opspelden direct naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen om uitdroging te voorkomen en vanwege de speciale invriesmethode.

N

nagel

De nagel voor onderzoek op schimmels droog in een steriel potje insturen.

neusuitstrijk

Na afname de uitstrijkjes droog in een verzendmapje insturen. Op alle uitstrijkjes de naam en geboortedatum van de patiënt vermelden. Dit kan met een potlood op de matrand van het objectglaasje gebeuren.
Bij het transport van uitstrijkjes is het van belang, dat deze buiten bereik van formaldehydedamp blijven. Ze mogen niet in de container worden vervoerd waarin het in formaldehyde gefixeerde operatiemateriaal zit.
Objectglaasjes en verzendmapjes zijn bij het Laboratorium Klinische Pathologie verkrijgbaar.

neusslijmvliesbiopt / neuspoliep

Het biopt of de poliep(en) in gebufferde formaldehyde 4% insturen.
Bij vraagstelling ' immotile cilia syndrome' contact opnemen met een patholoog.

nier

De nier in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

nierbiopt

Intern:
De afdeling Radiologie geeft aan de speciale histologie (toestel 26 13) door dat er een nierbiopt gaat worden afgenomen. Hierbij worden de geplande datum, het tijdstip en kamernummer doorgeven. Als de afnametijd verandert, wordt dit ook aan de speciale histologie gemeld.
Direct na afname controleert een analist van de speciale histologie op de afdeling Radiologie de kwaliteit van het nierbiopt. er moeten minimaal twee verse nierbiopten worden aangeleverd.

Bij een klinische vraagstelling “maligniteit ?” dient de procedure van histo-cytologische orgaanpunctie onder echogeleide te worden opgevolgd. Klik hier voor meer informatie.

Extern:
Minimaal twee biopten insturen, waarvan er één is bestemd voor standaard histologisch onderzoek en één voor immunofluorescentie- onderzoek.
De nierbiopten insturen in fysiologisch zout, au bain marie gekoeld met smeltend ijs.
De nierbiopten moeten cito per taxi naar het Laboratorium Klinische Pathologie worden gebracht. In verband met de verwerkingstijd moeten de biopten voor 16.00 uur op het laboratorium zijn. Telefonisch doorgeven aan de speciale histologie (telefoonnummer (013) 539 26 13) dat er een nierbiopt onderweg is.

O

oesophagusbiopt

Oesophagusbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

oog

Na verwijdering het oog fixeren in gebufferde formaldehyde 4%. Het oog niet insnijden.

ovarium

Wanneer een vriescoupe is gewenst, dan telefonisch contact opnemen met het Laboratorium Klinische Pathologie en het materiaal droog insturen.
Als geen vriescoupe is gewenst, het ovarium op fysiologisch zout op dezelfde dag insturen. Als het niet mogelijk is om het materiaal op de dag van verwijdering in te sturen, dan moet het materiaal worden verstuurd op gebufferde formaldehyde 4%.

ovariumcystevocht

Het materiaal vers insturen in een steriele container, pot of buis (vermijd elk contact met formaldehyde!). Het materiaal nooit direct uitstrijken maar in zijn geheel insturen.
Stuur het ovariumcystevocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is, het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

P

pancreasbiopt

Het pancreasbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

pericardvocht

Het materiaal vers insturen in een steriele container, pot of buis (vermijd elk contact met formaldehyde!). Geadviseerde inzendhoeveelheid: 25 mililiter. Als minder materiaal beschikbaar is, dit in totaal insturen.
Stuur het pericardvocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is, het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

phaechromocytoom

Materiaal insturen in gebufferde formaldehyde 4%.

placenta

Als de placenta voor onderzoek wordt ingezonden, de placenta insturen op gebufferde formaldehyde 4%. De placenta voor fixatie spoelen met leidingwater.
Indien de placenta afgevoerd wordt als specifiek ziekenhuisafval dit duidelijk op het pakket vermelden.

pleuravocht

Het materiaal vers insturen in een steriele container, potje of buis. (vermijd elk contact met formaldehyde!) Geadviseerde inzendhoeveelheid: 25 ml. Indien minder materiaal beschikbaar is, dit in totaal insturen.
Stuur het pleuravocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Indien dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

prostaat

De prostaat in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

prostaatbiopt/T.U.R.- prostaat

Het prostaatbiopt of het endoresectiemateriaal in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

punctie (cytologische orgaanpunctie)

Van de punctie twee ongefixeerde uitstrijken en één gefixeerde uitstrijk (gefixeerd met  Cyrofix fixatief) insturen. Zijn er meer uitstrijken, dan deze ook ongefixeerd insturen. Vermijd elk contact met formaldehyde. De uitstrijkjes moeten worden gemaakt op glaasjes met matglasrand. Naam en geboortedatum van de patiënt met potlood op de matglasrand schrijven. Verzend de uitstrijkjes in verzendmapjes. Voor werkwijze uitstrijken en fixeren klik hier.

Q

R

S

sarcoom/weke delen

Alle tumoren droog of in fysiologisch zout direct insturen.
Buiten laboratoriumtijden inzenden in formaldehyde 4%.

schildklier

Het materiaal in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

schildklierpunctie

Van de punctie twee ongefixeerde uitstrijken en één gefixeerde uitstrijk (gefixeerd met  Cyrofix fixatief) insturen. Zijn er meer uitstrijken, dan deze eveneens ongefixeerd insturen. De uitstrijkjes dienen gemaakt te worden op glaasjes met matglasrand. Naam en geb.datum van de patiënt met potlood op de matglasrand schrijven. Verzend de uitstrijkjes in verzendmapjes. Voor werkwijze uitstrijken en fixeren klik hier.

spermatocèle vocht

Het vocht vers insturen in een steriele container, pot of buis. Stuur het vocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is, het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

spierbiopt

Uitsluitend na overleg met patholoog of de afdeling speciale histologie (telefoonnummer (013) 539 26 13) in verband met de speciale verwerkingstechniek.
Het spierbiopt na afname droog in een klein weefselpotje doen. Vervolgens het potje in een grotere weefselpot met smeltend ijs (ijsklontjes met wat water toegevoegd) doen.
Het materiaal direct na afname naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen.

sputum

Gebruik een steriele container/pot. Sputum opvangen in een steriel potje en op dezelfde dag insturen. Als het sputum niet op de dag van afname kan worden ingestuurd, een gelijke hoeveeelheid alcohol 50% toevoegen. De volgende dag insturen.

stereotactisch biopt

Het stereotactisch biopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

stereotactisch hersenbiopt

Het stereotactisch hersenbiopt direct na afname in gebufferde formaldehyde 4% naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen.

Het is noodzakelijk dat hersentumorweefsel steeds in combinatie met een perifeer bloed wordt ingezonden voor eventuele vervolgonderzoeken. Vang hiervoor 3 tot 5 mililiter perifeer bloed op in 6 mililiter K2E buis met 10,8 mg. K2E.
Meng de buis door 10 keer te kantelen. Direct vers insturen. Als dit niet mogelijk is, bloed in koelkast bewaren.

sternumpunctaat

Zie beenmerg en botboring.

synoviaal vocht

Het materiaal vers insturen in een steriele container, pot of buis.
Stuur het synoviaalvocht op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.
Voor onderzoek op kristallen, dit vermelden op aanvraagformulier.

T

testis

De testis in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

testisbiopt

Testisbiopt in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

U

urine

Het materiaal vers insturen in een steriele container, pot of buis. Geen directe ochtendurine insturen maar de tweede portie 'gewassen' ochtendurine.
In geval van katheterurine dit op het aanvraagformulier duidelijk vermelden. Geadviseerde inzendhoeveelheid: 25 mililiter.
Stuur de urine op de dag van afname zo snel mogelijk in. Als dit niet mogelijk is het materiaal in de koelkast bewaren en de volgende dag insturen.

uterus

De uterus in gebufferde formaldehyde 4% insturen.

V

vriescoupe

Het aanvragen van een vriescoupe vindt telefonisch plaats tussen 8.00 en 15.00 uur. Het telefoonnummer is (013) 539 26 12.
De afspraken worden direct gemaakt met een analist(e) van de afdeling algemene histologie, die de dienstdoende patholoog inlicht. Dit geldt zowel voor vriescoupes die naar het laboratorium worden verstuurd, als voor vriescoupes op locatie, waarbij een patholoog en een analist naar het betreffende ziekenhuis gaan om het vriescoupe- onderzoek uit te voeren.

W

wertheim

De uterus droog in een Wertheimbak direct na verwijdering naar het Laboratorium Klinische Pathologie brengen.

X

Y

Z

zenuw

Uitsluitend na overleg met de patholoog of de afdeling speciale histologie (telefoonnummer (013) 539 26 13) in verband met de speciale verwerkingstechniek.
Het zenuwweefsel na afname overbrengen in een klein weefselpotje met fysiologisch zout. Vervolgens dit weefselpotje op ijs plaatsen en direct naar het laboratorium klinische pathologie brengen.